Πως η πανδημία COVID-19 επηρέασε τα μάτια των παιδιών?

Οφθαλμίατροι παγκοσμίως παρατηρούμε αύξηση των οφθαλμολογικών προβλημάτων σε παιδιά κατά τη διάρκεια της COVID-19 πανδημίας.

Με την καραντίνα, το κλείσιμο των σχολείων, την τηλε-εκπαιδευση και τις νέες συνθήκες καθημερινότητας, νέοι και παιδιά περνάνε συνεχώς περισσότερο χρόνο μπροστά στις ψηφιακές οθόνες.

Το 70% των γονέων αναφέρουν ότι τα παιδιά τους περνούν τουλάχιστον 4 ώρες ημερησίως μπροστά σε κάποια οθόνη είτε tablet, είτε κινητό ή υπολογιστή.

Τηλε-εκπαίδευση και Μυωπία!

Οι Οφθαλμίατροι παρατηρούμε με προβληματισμό την αύξηση μυωπίας σε παιδικές ηλικίες. ‘Ολες οι μελέτες συμφωνούν, ότι παιδιά που περνούν πολλές ώρες μπροστά στις ψηφιακές οθόνες όχι μόνο είναι πιο επιρρεπή στο να εμφανίσουν μυωπία, αλλά και εκείνα τα παιδιά που ήδη είχαν μυωπία παρουσιάζουν ταχύτερο ρυθμό εξέλιξής της, δηλαδή η μυωπία αυξάνεται γρηγορότερα από οτι αναμενόταν.

Κρατώντας τα παιδιά σε κλειστούς χώρους, η πανδημία περιόρισε έναν σημαντικό παράγοντα που πιστεύεται ότι μειώνει τον κίνδυνο μυωπίας: το παιχνίδι και τις δραστηριότητες εκτός σπιτιού.

Κοπιωπία, ξηροφθαλμία και πονοκέφαλοι.

Αυξημένος χρόνος παρακολούθησης σε ψηφιακές οθόνες οδηγεί σε αυξημένη καταπόνηση των ματιών(κοπιωπία), ξηροφθαλμία και πονοκέφαλους.

Η κοπιωπία περιλαμβάνει μάτια κουρασμένα, πονεμένα ή ξηρά. Η ξηροφθαλμία και οι πονοκέφαλοι είναι επίσης συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες μετά από πολύωρη χρήση κινητού τηλέφωνου, φορητού υπολογιστή και tablet για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Όταν παιδιά και ενήλικες χρησιμοποιούν ψηφιακές συσκευές, υπάρχει η τάση να καταστέλλεται το αντανακλαστικό του βλεφαρισμού, μειώνοντας την ενυδάτωση και τη λίπανση στην επιφάνεια των ματιών μας. Η ξηροφθαλμία μπορεί να εμφανιστεί ως ερεθισμός μέσα και γύρω από τα μάτια, θολή όραση ή ακόμη και υπερβολική αντανακλαστική δακρύρροια. Οι πονοκέφαλοι που προκαλούνται από την καταπόνηση των ματιών τείνουν να γίνονται αισθητοί μετωπιαία ή γύρω από τα μάτια και συχνότερα εμφανίζονται προς το τέλος της ημέρας.

Αναβολή του τακτικού οφθαλμολογικού ελέγχου.

Πολλοί ασθενείς αμέλησαν, ανέβαλαν ή έχασαν τον οφθαλμολογικό τους έλεγχο λόγω της πανδημίας COVID-19. Ορισμένα παιδιά σταμάτησαν να φορούν τα γυαλιά τους είτε επειδή τα έσπασαν, τα έχασαν ή απλά δεν τα αντικατέστησαν.

Η πρώιμη παιδική ηλικία είναι η πιο κρίσιμη περίοδος για την ανάπτυξη της όρασης του παιδιού και μπορεί να οδηγήσει σε μη αναστρέψιμη μείωση της οπτικής οξύτητας (πχ αμβλυωπία ή αλλιώς τεμπέλικο μάτι) και μόνιμα προβλήματα στη μετέπειτα ζωή.

Χωρίς τακτική παρακολούθηση από οφθαλμίατρο, πολλά από αυτά τα παιδιά έχασαν την πρόοδο που είχαν σημειώσει πριν από τον COVID-19. Η επανέναρξη της θεραπείας, συμπεριλαμβανομένων του patching(κλείσιμο του επικρατητικού ματιού), γυαλιών και τακτικών ραντεβού, είναι το κλειδί για τη θεραπεία της αμβλυωπίας.

Στραβισμός

Παιδιά που έχουν στραβισμό ή προβλήματα κινητικότητας και ευθυγράμμισης των ματιών χρειάζονται πολύ στενή παρακολούθηση, έγκαιρη αλλαγή των γυαλιών ώστε να αντιμετωπίζεται το διαθλαστικό τους πρόβλημα και πιθανόν έγκαιρη χειρουργική αποκατάσταση. Η πανδημία αποτέλεσε τροχοπέδη στη σωστή παρακολούθηση πολλών παιδιών με προβλήματα στραβισμού.

Τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να ξαναβάλουμε τα παιδιά μας στο δρόμο της σωστής παρακολούθησης μετά την πανδημία?

• Προτρέπουμε τα παιδιά μας να αποφεύγουν τις μικρές οθόνες και να χρησιμοποιούν (αν είναι δυνατόν) μεγαλύτερων διαστάσεων(ίντσες) και σε μεγαλύτερη απόσταση. Μια οθόνη σε απόσταση τεταμένης χειρός από το κεφάλι του παιδιού είναι προτιμότερη για τα μαθήματά τους από ένα κινητό τηλέφωνο ή tablet που καταλήγουν να το κρατούν πολύ κοντά στο πρόσωπο. Αποφεύγουμε τη παρακολούθηση οθονών σε ξαπλωτή ή επικλινή(λοξή) θέση, μιας και εκτός από πόνους σε πλάτη και αυχένα, επιτείνει την κοπιωπία.
• Προτρέπουμε τα παιδιά μας να ακολουθούν τον κανόνα 20-20-20. Αυτό σημαίνει διαλείμματα κάθε 20 λεπτά, κοιτάζοντας ένα αντικείμενο τουλάχιστον 20 μέτρα μακριά για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα. TIP! Ζητήστε από τα παιδιά να κοιτάξουν έξω από το παράθυρο, να βρουν πέντε αντικείμενα και να τα γράψουν.
• Προτρέπουμε τα παιδιά να βγαίνουν έξω για τουλάχιστον μία ώρα την ημέρα. Η σωματική δραστηριότητα σε εξωτερικούς χώρους δίνει στα μάτια των παιδιών ένα διάλειμμα από τις ψηφιακές συσκευές. Είναι μια ευκαιρία να εστιάσουν σε διαφορετικές αποστάσεις και να είναι στο φως του ήλιου. Ένας αυξανόμενος όγκος ερευνών υποστηρίζει τη σχέση μεταξύ του χρόνου που περνά σε εξωτερικούς χώρους και του μειωμένου κινδύνου για μυωπία.

Άλλες στρατηγικές για την πρόληψη των οφθαλμικών προβλημάτων περιλαμβάνουν:

• Βλεφαρίζουμε συχνά για να διατηρούνται τα μάτια υγρά.

• Προσαρμόζουμε τη φωτεινότητα της οθόνης ώστε να ταιριάζει με το επίπεδο φωτισμού στο δωμάτιο. Αυξάνοντας την αντίθεση της οθόνης μπορούμε να μειώσουμε την κοπιωπία.

•Περιορίζουμε την έκθεση σε μπλε ακτινοβολία ειδικά τις βραδινές ώρες, γιατί προκαλεί καταστολή της μελατονίνης, μιας ορμόνης που βοηθά στον ύπνο. Συνιστάται η απενεργοποίηση των συσκευών τουλάχιστον μία ώρα πριν τον ύπνο.

• Δεν αμελούμε την οφθαλμολογική εξέταση. Η καλή όραση είναι το κλειδί για τη σωματική ανάπτυξη του παιδιού, την επιτυχία στο σχολείο και τη γενική ευημερία. Εάν δείτε οποιεσδήποτε ενδείξεις βλάβης ή ύποπτα προβλήματα όρασης στο παιδί σας, βρείτε αμέσως έναν οφθαλμίατρο.